Gospodarka Iranu pod presją wojny i blokady cieśniny Ormuz

Produkt Krajowy Brutto Iranu obniżył się o 10,1 proc. między końcem marca a końcem czerwca 2026 roku. Dane te pochodzą z Irańskiego Centrum Statystycznego i zostały przytoczone przez agencję AFP. Spadek PKB jest powiązany z wojną Iranu z USA oraz Izraelem, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku atakiem ze strony USA i Izraela.

W sierpniu 2026 roku inflacja w Iranie wzrosła o 69 proc. w ujęciu rok do roku. Francuska agencja prasowa podkreśliła, że oficjalne dane nie oddają w pełni gwałtownych zmian cen, zwłaszcza żywności. Jednocześnie irańska waluta, rial, nadal traci na wartości wobec walut obcych. Według danych serwisów monitorujących nieoficjalne notowania walutowe, w styczniu 2026 roku dolar na czarnym rynku kosztował 1,5 miliona riali, a w niedzielę przed publikacją artykułu około 2,3 miliona riali.

Prognozy PKB i sytuacja polityczna

W lipcu 2026 roku Międzynarodowy Fundusz Walutowy ocenił, że w całym 2026 roku irański PKB skurczy się o 5,4 proc. W czerwcu 2026 roku Iran i USA podpisały wstępne porozumienie dotyczące zakończenia konfliktu, jednak obie strony oskarżały się nawzajem o naruszenie ustaleń, co doprowadziło do szybkiego wznowienia działań wojennych.

Blokada cieśniny Ormuz i eksport ropy

Głównym punktem spornym w konflikcie jest strategiczna cieśnina Ormuz, przez którą przed wojną przepływało około 20 proc. światowego eksportu ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego. Od początku konfliktu Iran rości sobie prawo do kontroli nad tym szlakiem. W pierwszych dniach wojny Teheran zablokował cieśninę i zapowiedział pobieranie opłat od korzystających z niej statków, podczas gdy wcześniej obowiązywała tam pełna swoboda żeglugi.

W odpowiedzi na blokadę cieśniny Ormuz Stany Zjednoczone nałożyły blokadę na irańskie porty, co poważnie utrudniło eksport ropy, który był już wcześniej ograniczany przez międzynarodowe sankcje. Mohammad Bagher Ghalibaf, główny negocjator Iranu i przewodniczący parlamentu, powiedział cytowany przez AFP, że podczas wcześniejszej amerykańskiej blokady, trwającej od kwietnia do czerwca 2026 roku, Iran nie był w stanie wyeksportować "ani jednej baryłki ropy".

Latem 2026 roku Mohammad Bagher Ghalibaf był oskarżany przez część środowisk konserwatywnych w Iranie o nadmierne ustępstwa wobec USA w rozmowach mających doprowadzić do zakończenia wojny. Ghalibaf ma silne związki z irańskim aparatem bezpieczeństwa.

Produkt Krajowy Brutto Iranu spadł o 10,1 proc. w trzecim kwartale 2026 roku, inflacja w sierpniu wzrosła o 69 proc. rok do roku, a irańska waluta straciła na wartości wobec dolara. Konflikt z USA i Izraelem oraz blokada cieśniny Ormuz mają wpływ na gospodarkę kraju, szczególnie na eksport ropy, który został poważnie ograniczony przez sankcje i blokady portów.