Bill Gates o przyszłości pracy w erze sztucznej inteligencji: Human Reserved i podatek od AI

Bill Gates zwraca uwagę na konieczność ochrony miejsc pracy, które powinny pozostać zarezerwowane dla ludzi, mimo postępującej automatyzacji i rozwoju sztucznej inteligencji (AI). W swoim obszernym eseju, liczącym około 6 000 słów, opublikowanym na stronie Gates Notes, współzałożyciel Microsoftu przedstawił koncepcję "Human Reserved" – stanowisk pracy, które technicznie mogłyby być wykonywane przez AI lub roboty, ale z powodów społecznych i etycznych powinny pozostać domeną ludzi.

Gates podkreśla, że nie chodzi o to, co AI potrafi zrobić, lecz o to, co społeczeństwo powinno dopuścić. Porównuje tę ideę do rezerwatów przyrody, gdzie mimo możliwości rozwoju terenu, decyduje się o jego ochronie ze względu na wartość utraconych zasobów. Jako przykład podaje opiekę nad chorymi, w tym osobistą opiekę nad swoim ojcem cierpiącym na Alzheimera, gdzie ludzka obecność była nie do zastąpienia przez maszyny.

Human Reserved – praca zarezerwowana dla ludzi

W ramach koncepcji "Human Reserved" Bill Gates proponuje, aby pewne zawody lub zadania były chronione przed automatyzacją. Wśród nich wymienia prace wymagające empatii, zaufania, osądu i obecności człowieka, takie jak opieka zdrowotna, edukacja czy prace opiekuńcze. Wskazuje także na potrzebę ochrony stanowisk, które ze względów ekonomicznych nie mogą być łatwo zastąpione przez maszyny, zwłaszcza gdy pracownicy są w późniejszych etapach kariery i mają ograniczone możliwości przekwalifikowania się.

Gates szacuje, że nawet do 40% miejsc pracy mogłoby zostać objętych takim statusem, choć podkreśla, że jest to górna granica hipotetycznej polityki, a nie prognoza utraty pracy. Zwraca uwagę, że ochrona tych stanowisk wymaga publicznej debaty i demokratycznego procesu, który określi kryteria i mechanizmy egzekwowania tej polityki.

Podatek od AI i globalna odpowiedź na wyzwania automatyzacji

W eseju Gates proponuje również wprowadzenie tzw. "token tax" – podatku od AI lub robotów, który miałby działać analogicznie do podatku od wynagrodzeń pracowników. Obecny system podatkowy premiuje automatyzację, ponieważ firmy płacą podatki od zatrudnienia ludzi, natomiast koszty maszyn mogą być odliczane jako wydatki biznesowe. Podatek ten miałby spowolnić tempo zastępowania ludzi przez maszyny i finansować programy przekwalifikowania oraz wsparcia społecznego dla osób tracących pracę.

Gates zaznacza, że podatek mógłby być skonstruowany tak, aby nie obciążać "czysto korzystnych zastosowań AI", takich jak obniżanie kosztów w medycynie czy edukacji. Jednocześnie podkreśla, że zmiana systemu podatkowego byłaby największą tego typu w jego życiu i wymagałaby szerokiego konsensusu politycznego.

W kontekście globalnym Gates wskazuje na potrzebę utworzenia nowych instytucji krajowych i międzynarodowych, które zarządzałyby transformacją związaną z AI. Podkreśla, że wyzwania związane z AI obejmują wiele obszarów, takich jak bezpieczeństwo narodowe, zatrudnienie, edukacja, podatki, zdrowie publiczne czy system finansowy. Wspomina także o planowanym spotkaniu z prezydentem Chin, Xi Jinpingiem, mającym na celu omówienie globalnej współpracy w ograniczaniu ryzyk związanych z AI.

Bill Gates wyraża obawy, że obecne instytucje mogą nie być przygotowane na tak kompleksowe wyzwania. Bill Gates napisał, że tempo zmian wywołanych przez AI będzie znacznie szybsze niż wcześniejsze rewolucje technologiczne. W jego opinii wiele miejsc pracy na poziomie podstawowym i średnim może zostać utraconych zanim społeczeństwo zdąży się do tego dostosować.

W eseju Gates podkreśla, że AI ma potencjał, by przynieść korzyści w wielu sektorach, takich jak opieka zdrowotna, edukacja, rolnictwo, badania naukowe czy usługi rządowe. Jednocześnie zwraca uwagę na ryzyko, że korzyści te mogą być skoncentrowane w rękach najbogatszych i najsilniejszych, podczas gdy najbardziej narażone będą społeczności wrażliwe i pracownicy tracący zatrudnienie.

Gates wskazuje, że odpowiedź na te wyzwania powinna być najwyższym priorytetem światowej polityki i powinna być opracowana w sposób demokratyczny, z udziałem polityków, decydentów, edukatorów, pracowników służby zdrowia oraz liderów społeczności lokalnych.

W ten sposób Bill Gates przedstawia kompleksową wizję zarządzania transformacją rynku pracy w dobie sztucznej inteligencji, łącząc ochronę miejsc pracy wymagających ludzkiego zaangażowania z propozycją podatkową mającą na celu wsparcie pracowników i społeczeństwa w adaptacji do nowych realiów.