Zakończenie działalności kopalni Wujek i proces likwidacji zakładu

Kopalnia Wujek w Katowicach zakończyła działalność po 127 latach funkcjonowania. Od 1 kwietnia 2026 roku rozpoczął się czteroletni okres przejściowy, w trakcie którego teren i infrastruktura zakładu będą przygotowywane do nowych funkcji. Proces likwidacji zakładu wywołał protesty części załogi, które zakończyły się podpisaniem porozumienia między zarządem Polskiej Grupy Górniczej (PGG) a stroną społeczną.

Symboliczne zakończenie działalności i plany dotyczące terenu

Kopalnia Wujek, będąca miejscem o szczególnym znaczeniu historycznym i społecznym, symbolicznie zakończyła działalność 1 kwietnia 2026 roku. Wydobycie w ruchu Wujek zakończono już w 2021 roku, a od tego czasu trwa formalna likwidacja zakładu. W trakcie uroczystości przekazano sztandar KWK Wujek pocztowi sztandarowemu zakładu likwidacji kopalń.

W okresie przejściowym, który potrwa cztery lata, planowane są prace zabezpieczające 27,5 km wyrobisk, które mają chronić również sąsiednie kopalnie. Z około 700 pracowników kopalni ponad 300 zostanie zaangażowanych w proces likwidacji, natomiast pozostali zostaną przeniesieni do innych kopalń lub skorzystają z osłon, takich jak urlopy górnicze i jednorazowe odprawy pieniężne.

Transformacja terenów pogórniczych nabiera tempa. PGG oraz miasto Katowice uzgodniły przekazanie 29 obiektów infrastruktury kopalni miastu. Samorząd Katowic ogłosił konkurs na koncepcję urbanistyczną zagospodarowania około 100 hektarów terenów po kopalni oraz wokół niej. Wkrótce ma zostać ogłoszony zwycięski projekt, który ma służyć przygotowaniu tych obszarów pod nowe inwestycje i funkcje użytkowe.

Protesty górników i porozumienie z zarządem PGG

Proces likwidacji kopalni Wujek wywołał protesty części załogi, które trwały pod ziemią na kolejnych zmianach. Protestujący, według związku zawodowego Sierpień 80, sprzeciwiali się kształtowi likwidacji zakładu oraz planowanemu zwolnieniu pełniącego obowiązki dyrektora kopalni. Część górników podjęła również protest głodowy.

W piątek 11 górników przez ponad dwie godziny nie wyjeżdżało na powierzchnię, przebywając na poziomie 680 metrów. Po rozmowach z przedstawicielami pracodawcy przerwali protest i udali się do domów. Jednak w kolejnych dniach część załogi odmówiła pracy pod ziemią na kolejnych zmianach.

Zarząd PGG określał protest jako nielegalny strajk, ale deklarował wolę porozumienia, oferując gwarancje dotyczące wynagrodzenia, zatrudnienia oraz prowadzenia likwidacji własnymi siłami zakładu. Wiceprezes PGG ds. restrukturyzacji, Grzegorz Wacławek, wyraził zaskoczenie sytuacją i zapewnił o gwarancjach bezpieczeństwa załogi w zakresie wynagrodzenia i zatrudnienia oraz o prowadzeniu procesu likwidacji bez udziału firm zewnętrznych.

Strona społeczna domagała się, aby likwidacja odbywała się własnymi siłami kopalni, co miało służyć zarówno spółce, jak i pracownikom. Jako przykład podano koszty outsourcingu, takie jak odprowadzanie wód dołowych, które przez kilka lat miały wynieść łącznie 73 mln zł. PGG podała, że w 2024 roku firmy zewnętrzne drążyły ponad 10,5 km wyrobisk, a w 2026 roku już tylko 0,5 km. Łączne koszty usług górniczych w latach 2023-2024 wynosiły ponad 300 mln zł, a w 2026 roku poniżej 100 mln zł.

PGG zakwestionowała podawane przez stronę społeczną kwoty oszczędności oraz informacje o spadku wydobycia po przejęciu obsługi ściany IIIL przez załogę ruchu Murcki-Staszic. Spółka wskazała, że niższe wydobycie wynikało ze zmniejszenia liczby zmian na ścianie oraz pogorszenia warunków geologicznych.

Decyzje dotyczące obsady stanowisk kierowniczych, w tym pełniącego obowiązki dyrektora kopalni, należą do wyłącznych kompetencji zarządu PGG, który odpowiada za organizację pracy spółki i dobór kadry zarządzającej.

Proces likwidacji kopalni Wujek jest kontynuowany zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz ustaleniami między zarządem PGG a stroną społeczną. Prace zabezpieczające wyrobiska oraz przygotowania terenów pod nowe inwestycje będą realizowane w najbliższych latach, a część pracowników zaangażowana w likwidację pozostanie zatrudniona w zakładzie do zakończenia tego procesu.