Wpływ sztucznej inteligencji na wzrost płac i rynek pracy w USA

Wzrost płac w Stanach Zjednoczonych pozostaje w tyle za inflacją, co budzi zainteresowanie ekonomistów wobec potencjalnego wpływu sztucznej inteligencji (AI) na wynagrodzenia pracowników. Dane z raportów rządowych pokazują spadek realnych płac i udziału pracy w dochodach przedsiębiorstw, który jest najniższy w serii danych od 1947 roku.

Badania nad wpływem AI na rynek pracy i wynagrodzenia dostarczają wstępnych, ale ograniczonych dowodów na spowolnienie wzrostu płac w zawodach silnie narażonych na automatyzację.

Trendy w wynagrodzeniach i zatrudnieniu w kontekście AI

Raporty rządowe, takie jak Employment Cost Index, pokazują, że realne wynagrodzenia i płace spadły o 0,4% rok do roku do czerwca 2026 roku. Jednocześnie udział pracy w dochodach przedsiębiorstw wyniósł 52,8% w drugim kwartale 2026 roku, co jest najniższym wynikiem od początku prowadzenia serii danych w 1947 roku.

Badanie przeprowadzone przez ekonomistów Apollo Global Management, Torstena Sloka i Sanię Edlich, wykazało, że pracownicy w zawodach wysoko narażonych na AI doświadczyli spowolnienia wzrostu realnych płac o 6,7 punktu procentowego po 2023 roku w porównaniu z pracownikami w zawodach mniej narażonych na AI. W tym samym badaniu nie stwierdzono istotnego statystycznie wpływu AI na poziom zatrudnienia.

Autorzy badania sugerują, że firmy mogą wykorzystywać zyski z produktywności AI poprzez ograniczanie wzrostu płac, a nie redukcję zatrudnienia.

Jednak eksperci rynku pracy zwracają uwagę na ograniczenia tych danych. Ben Zipperer z Economic Policy Institute wskazuje, że badanie Apollo opiera się na niewielkiej próbie, obejmującej tylko 321 z około 800 zawodów klasyfikowanych przez Bureau of Labor Statistics, z czego jedynie 11 spełniało kryterium wysokiej ekspozycji na AI.

Zipperer podkreśla, że spadek zatrudnienia i wzrostu płac w sektorze technologicznym może być częściowo efektem normalizacji po okresie pandemii, a nie wyłącznie skutkiem AI. Przykładem jest zmniejszenie popytu na programistów po okresie nadmiernego zatrudniania w czasie pandemii.

Różnorodność efektów AI na rynek pracy i wynagrodzenia

Ekonomiści zwracają uwagę, że sama ekspozycja na AI nie determinuje jednoznacznie zmian w zatrudnieniu czy płacach. David Autor z MIT podkreśla, że ważniejsza jest rola ludzkiej ekspertyzy w danym zawodzie oraz to, czy AI zastępuje zadania ekspertów czy pracowników o niższym poziomie kwalifikacji.

Przykładem są dwa zawody: księgowi i magazynierzy. Mimo podobnej ekspozycji na automatyzację, księgowi doświadczyli wzrostu płac o 39% w ciągu 40 lat, przy spadku zatrudnienia o 32%. Natomiast magazynierzy mieli spadek płac o 13%, ale wzrost zatrudnienia o 175%.

Analiza Dallas Fed z lutego 2026 roku nie wykazała bezpośredniej korelacji między ogólnym poziomem płac a ekspozycją na AI, ale wskazała, że młodsi pracownicy z mniejszym doświadczeniem mogą już odczuwać presję płacową. W zawodach o niskim premii za doświadczenie AI może negatywnie wpływać na wzrost płac, ponieważ zastępuje zarówno pracowników początkujących, jak i doświadczonych.

Dallas Fed zauważa, że obecny model rozwoju kariery, polegający na zdobywaniu doświadczenia na stanowiskach startowych, może być mniej efektywny w krótkim okresie z powodu AI, co wymaga przemyślenia sposobów zdobywania doświadczenia przez nowych pracowników.

W dyskusji o AI i rynku pracy pojawia się także koncepcja „pro-pracowniczego AI”, która zakłada, że AI nie musi być wyłącznie technologią automatyzującą, ale może także tworzyć nowe zadania i ekspertyzę dla pracowników. Jednak obecne trendy nie pokazują szerokiego wdrażania takiego podejścia.

Ważnym elementem jest także edukacja pracowników w zakresie AI, na co zwraca uwagę Jennifer Huddleston z Cato Institute, wskazując na inicjatywy Departamentu Pracy USA mające na celu wspieranie edukacji AI w miejscu pracy.

Niektóre zastosowania AI, takie jak podsumowywanie e-maili czy cyberbezpieczeństwo, zmieniają kulturę pracy, ale niekoniecznie prowadzą do masowych zmian w zatrudnieniu. Ponadto AI może tworzyć nowe kategorie miejsc pracy i możliwości przedsiębiorczości, nawet jeśli nie są one bezpośrednio związane z technologią AI.

Wzrost płac w USA pozostaje w tyle za inflacją, a udział pracy w dochodach przedsiębiorstw osiągnął najniższy poziom od ponad 70 lat. Badania pokazują spowolnienie wzrostu płac w zawodach wysoko narażonych na AI, przy braku istotnych zmian w zatrudnieniu. Eksperci podkreślają jednak ograniczenia dostępnych danych oraz różnorodność efektów AI na rynek pracy, zwracając uwagę na znaczenie doświadczenia pracowników i specyfiki poszczególnych zawodów. Inicjatywy edukacyjne i rozwój nowych zadań związanych z AI są elementami dyskusji o przyszłości rynku pracy w kontekście rosnącej roli sztucznej inteligencji.