Warunki pracy kierowców autokarów i deficyt kadry w Polsce po wypadku na Węgrzech

W nocy z soboty na niedzielę na Węgrzech doszło do tragicznego wypadku polskiego autokaru, który przewoził 57 osób i dwóch kierowców. Autokar wracał z pielgrzymami z Podkarpacia z Medjugorie. W wyniku zdarzenia zginęło 12 osób, a kolejne 12 zostało rannych i trafiło do węgierskich szpitali. Jedną z przyczyn wysokiej liczby ofiar było najprawdopodobniej niezapinanie pasów przez wszystkich pasażerów.

Obowiązek zapinania pasów w autokarach turystycznych

Na terenie Unii Europejskiej istnieje obowiązek zapinania pasów przez pasażerów autokarów turystycznych, o ile pojazdy są w nie wyposażone. Obecnie zdecydowana większość autokarów używanych na trasach międzynarodowych posiada pasy przy siedzeniach pasażerów. Wiceminister infrastruktury Stanisław Bukowiec potwierdził, że kierowca ma obowiązek poinformować pasażerów o konieczności zapinania pasów, jednak nie ma możliwości wyegzekwowania tego obowiązku. Każdy pasażer decyduje o zapięciu pasów na własną odpowiedzialność.

Brak możliwości kontroli zapięcia pasów przez kierowcę

Doświadczony kierowca Adam Brzozowski wskazał, że w autokarze nie ma możliwości sprawdzenia, kto ma zapięte pasy, a kto nie, w przeciwieństwie do samolotu. W autokarach nie ma również sygnalizacji informującej o niezapiętych pasach, takiej jak w samochodach osobowych.

Warunki pracy kierowców zmienników

Według Adama Brzozowskiego, obecne przepisy dotyczące czasu pracy kierowców są tak skonstruowane, że kierowcy i pasażerowie raczej nie są narażeni na niebezpieczeństwo. Jednak wątpliwości budzi przepis, który nakazuje kierowcy-zmiennikowi, gdy nie prowadzi pojazdu, siedzieć na fotelu pilota obok kierowcy prowadzącego, zamiast leżeć w kuszetce – niewielkim pomieszczeniu przy środkowych drzwiach autokaru. Kierowca zmiennik ma obowiązek pilnować, czy prowadzący nie zasypia, przez co sam nie wypoczywa. Brzozowski zwrócił uwagę, że siedzenie na zwykłym krześle, a nie na rozkładanym fotelu, w warunkach dużego nagrzewania przez szybę, jest uciążliwe.

Deficyt kierowców autokarów turystycznych w Polsce

Firmy turystyczne w Polsce borykają się z poważnym deficytem kierowców. Prezes Polskiego Stowarzyszenia Przewoźników Autokarowych (PSPA) Rafał Jańczuk potwierdził, że średnia miesięczna pensja kierowcy autobusu wynosi około 7 tys. zł netto. Szacuje się, że wynagrodzenie kierowców waha się od 6 do 10 tys. zł netto miesięcznie, w zależności od grafiku oraz tego, czy kierowca pracuje w kraju, czy za granicą.

Według Jańczuka, pensja w przedziale 6-10 tys. zł netto nie przekonuje młodych osób do podjęcia pracy w tym zawodzie. Dodatkowo, szczególnie w transporcie międzynarodowym, przeszkodą jest rozłąka z rodziną. Przed pandemią COVID-19 polscy przewoźnicy byli liderami w Europie pod względem przewozów i uważani za najmocniejszego europejskiego przewoźnika autobusowego. Obecnie deficyt kierowców jest bardzo duży, a kadra kierowców jest przeważnie starsza – średni wiek kierowcy autobusu przekracza 50 lat.

Wynagrodzenia i zatrudnienie kierowców

W branży transportowej zdarzają się przypadki, gdy kierowcy otrzymują wynagrodzenie sięgające nawet 20 tys. zł miesięcznie, jednak mimo to brakuje chętnych do pracy. Polski rynek pracy potrzebuje od 100 do nawet 150 tys. kierowców zawodowych. Obecna kadra się starzeje, a młodzi nie garną się do zawodu. Pracownicy sprowadzani spoza Unii Europejskiej nie są w stanie wypełnić rosnącej luki.

Polscy przewoźnicy korzystają z kierowców ze Wschodu, głównie z Białorusi i Ukrainy. Prezes PSPA określił ich jako wysoce wykwalifikowanych, jednak pojawiają się trudności z ich pozyskaniem. Niektóre firmy niechętnie zatrudniają kierowców spoza UE z powodu wątpliwości dotyczących legalności ich uprawnień do prowadzenia autokarów.

Czas pracy kierowców i jego kontrola

Prezes PSPA poinformował, że kierowca autobusu zwykle pracuje 12 godzin dziennie, z czego prowadzi pojazd przez 9 godzin. Maksymalny czas jazdy to 4,5 godziny, po którym następuje 45-minutowa przerwa, a następnie kolejny okres jazdy do 4,5 godziny. Wyjątkiem jest jazda nocna, kiedy przerwę należy odbyć po 3 godzinach. Czas pracy kierowców jest monitorowany za pomocą tachografów oraz kart kierowców, które rejestrują między innymi czas prowadzenia pojazdu, przerwy i odpoczynki.

Adam Brzozowski zauważył, że wynagrodzenia kierowców autokarowych są zróżnicowane i zależą od firmy przewozowej. Są pracodawcy, którzy płacą normalne pensje, ale zdarzają się też tacy, którzy oferują wynagrodzenie na poziomie jałmużny.

Wypadek na Węgrzech, w którym zginęło 12 osób, a 12 zostało rannych, zwrócił uwagę na kwestie bezpieczeństwa w przewozach autokarowych, w tym obowiązek zapinania pasów przez pasażerów oraz warunki pracy kierowców, zwłaszcza zmienników. Jednocześnie sytuacja w branży przewozowej w Polsce charakteryzuje się znacznym deficytem kierowców, starzeniem się kadry oraz zróżnicowanymi warunkami zatrudnienia i wynagrodzenia.