Unijne ograniczenia utrudniają produkcję ukraińskich dronów – ekspert o potrzebie współpracy przemysłowej

Ograniczenie udziału komponentów spoza Unii Europejskiej do 35 proc. wartości produktu obronnego może utrudnić ukraińskim producentom zwiększanie produkcji, zwłaszcza w przypadku dronów wykorzystywanych w wojnie. Ekspert ds. lotnictwa Anatolij Chrapczynski zwraca uwagę na potrzebę wspólnej ukraińsko-europejskiej bazy przemysłu obronnego oraz na wyzwania związane z unijnymi regulacjami i tempem decyzyjnym Zachodu.

Według zasad unijnego finansowania, koszt komponentów pochodzących spoza UE, państw Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG), Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) oraz Ukrainy nie może przekraczać 35 proc. wartości komponentów produktu obronnego. W przypadku ukraińskich dronów Komisja Europejska dopuściła jednak odstępstwo, uznając pilne potrzeby Ukrainy oraz brak możliwości zapewnienia dostaw w wymaganej skali i terminie za uzasadnienie dla zastosowania wyjątku od standardowych wymogów.

Jednak kwestia utrzymania tych wyjątków jest przedmiotem dyskusji w państwach UE. Jak podawał Euronews pod koniec sierpnia, Francja zabiegała o wprowadzenie ograniczeń czasowych dla odstępstw pozwalających Ukrainie na zakup produktów obronnych spoza UE w ramach unijnego kredytu w wysokości 90 mld euro. Wyjątki te obejmują m.in. możliwość korzystania przez Ukrainę z chińskich i amerykańskich komponentów.

Problemy wynikające z unijnych przepisów i zależności od Chin

Anatolij Chrapczynski wskazał, że sztywna granica udziału komponentów spoza UE może być oderwana od realiów wojny i utrudniać ukraińskim producentom korzystanie z chińskich podzespołów. Ekspert podkreślił, że Pekin jest strategicznym zapleczem Moskwy i może w każdej chwili z powodów politycznych odciąć dostawy komponentów.

Chrapczynski zwrócił uwagę, że Europa sama pozostaje zależna od Chin w niektórych strategicznych łańcuchach dostaw. Jako przykłady podał magnesy ziem rzadkich wykorzystywane do produkcji silników, gdzie około 90 proc. europejskiego zapotrzebowania jest pokrywane przez dostawy z Chin, oraz nitrocelulozę stosowaną m.in. przy produkcji ładunków artyleryjskich, w przypadku której Chiny odpowiadają za około 75 proc. dostaw.

Ekspert zaznaczył, że całkowita rezygnacja z chińskich komponentów bez zapewnienia alternatywnych dostaw pod względem ceny i skali może zagrozić ciągłości produkcji. Problem dotyczy przede wszystkim elektroniki, systemów sterowania, czujników i silników wykorzystywanych w bezzałogowcach.

Potrzeba wspólnej bazy przemysłowej i wyzwań decyzyjnych

Chrapczynski wskazał, że rozwiązaniem mogłoby być stworzenie wspólnej ukraińsko-europejskiej bazy przemysłowej, obejmującej produkcję elektroniki, sensorów i silników. Ekspert podkreślił konieczność połączenia europejskiego kapitału i możliwości produkcyjnych z ukraińskim doświadczeniem bojowym i potencjałem inżynieryjnym.

Jednym z kluczowych problemów pozostaje tempo zachodnich procesów decyzyjnych. Ukraiński przemysł obronny musi stale dostosowywać produkty do zmian na polu walki, podczas gdy część zachodnich procedur zakupowych, certyfikacyjnych i planistycznych zakłada znacznie dłuższe cykle.

Chrapczynski ocenił, że na początku wojny państwa zachodnie nie były przygotowane na długotrwałą wojnę na wyniszczenie, podczas gdy Ukraina została zmuszona do szybkiego rozwijania i dostosowywania technologii do warunków pola walki. Ukraiński przemysł wypracował krótszy cykl inżynieryjny, który nie został do tej pory dostosowany do zachodnich systemów zamówień, certyfikacji i finansowania.

Ekspert zwrócił również uwagę na szerszy problem, który dotyczy nie tylko dostępu ukraińskich firm do zachodnich rynków, ale także wymogów dotyczących lokalizacji produkcji, certyfikacji, kontroli eksportu oraz konkurencji z miejscowymi producentami. Chrapczynski podkreślił, że Ukraina musi stworzyć przejrzysty mechanizm transferu technologii i ochrony własności intelektualnej, a państwa zachodnie powinny rozwijać wspólne projekty produkcyjne i badawczo-rozwojowe.

Według eksperta, jeśli Ukraina chce stać się pełnoprawną częścią zachodniej przestrzeni obronnej, musi zacząć od budowy krajowych podstaw prawnych dla transferu technologii.

Artykuł przedstawia najważniejsze informacje dotyczące ograniczeń unijnych w produkcji ukraińskich dronów oraz wyzwań, z jakimi mierzy się ukraiński przemysł obronny w kontekście współpracy z Europą i regulacji unijnych.