Rząd przyjął projekt ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych

Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych. Projekt jest tożsamy z poprzednią ustawą, którą prezydent skierował do Trybunału Konstytucyjnego. Rzecznik rządu Adam Szłapka poinformował, że skutkiem zablokowania poprzedniej ustawy było to, że zyski firm paliwowych nie wpłynęły do budżetu i nie mogły zostać przeznaczone na przedłużenie programu „Ceny Paliw Niżej”.

Rząd podkreśla, że koncerny paliwowe powinny być dodatkowo opodatkowane i podzielić się zyskami z obywatelami. Projekt ustawy ma trafić w trybie pilnym na posiedzenie Sejmu, gdzie ma zostać szybko przegłosowany i przekazany do podpisu prezydenta. Premier Donald Tusk zapowiedział, że jeśli ustawa zostanie podpisana, rząd wprowadzi kolejny pakiet obniżający ceny paliw.

Założenia projektu ustawy o podatku od nadzwyczajnych zysków

Projekt ustawy dotyczy podatku od nadzwyczajnych zysków osiągniętych w okresie od marca do grudnia 2026 roku ze sprzedaży paliw ciekłych. Ma objąć przedsiębiorców prowadzących działalność na terytorium Polski w zakresie wytwarzania paliw ciekłych, ich importu lub nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Jako przykład przedsiębiorstwa osiągającego istotne zyski wskazano Orlen, który w drugim kwartale 2026 roku zanotował przychody wyższe o 25,8 proc. niż rok wcześniej oraz zysk operacyjny EBITDA LIFO wyższy o 54,4 proc. w porównaniu do analogicznego okresu.

Podstawę opodatkowania ma stanowić nadwyżka przychodów ze sprzedaży paliw ciekłych ponad kwotę przychodów, jaka zostałaby osiągnięta przy zastosowaniu średniej marży sprzedaży z 2025 roku powiększonej o 20 proc. Ta wartość określana jest jako marża referencyjna. Stawka podatku ma wynosić 60 proc. tak ustalonej podstawy opodatkowania.

Przeznaczenie wpływów i harmonogram prac legislacyjnych

Wpływy budżetowe z tytułu nowej daniny szacowane są na 4 mld zł. Środki te mają zostać wykorzystane m.in. na sfinansowanie działań osłonowych obciążających budżet państwa, w tym pakietu „Ceny Paliw Niżej”. Program ten był realizowany od końca marca do końca czerwca oraz w drugiej połowie sierpnia i obejmował obniżenie stawki VAT na niektóre paliwa oraz do 15 czerwca także stawki akcyzy. Ponadto obowiązywały ceny maksymalne benzyny i oleju napędowego na stacjach, ogłaszane przez Ministra Energii.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że zasada niedziałania prawa wstecz nie ma absolutnego charakteru w prawie podatkowym i dopuszcza się odstępstwa w ściśle określonych warunkach. Projekt zakłada, że ciężar finansowy wynikający z sytuacji nadzwyczajnej związanej z konfliktem na Bliskim Wschodzie powinien być równomiernie rozłożony między społeczeństwo i podmioty gospodarcze.

Termin wejścia w życie proponowanych przepisów ustalono na 1 listopada 2026 roku. Pierwsza wersja ustawy przewidywała wejście w życie od 1 sierpnia, jednak nie została podpisana przez prezydenta. Sejm ma zająć się projektem w środę, a głosowanie nad nim ma odbyć się w piątek, zgodnie z zapowiedzią marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego.

Rząd podkreśla, że nowa ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych jest powtórzeniem poprzedniego projektu, który został zablokowany przez prezydenta. Premier Donald Tusk zapowiedział, że podpisanie ustawy przez prezydenta umożliwi powrót do programu „Ceny Paliw Niżej” w odpowiednio sformatowanej formie.