OpenAI twierdzi, że rozwiązało 90-letni problem matematyczny Navier-Stokes po 88 godzinach pracy AI

OpenAI ogłosiło, że rozwiązało problem matematyczny Navier-Stokes, który pozostawał nierozwiązany od około 90 lat. Problem ten jest jednym z siedmiu tzw. problemów milenijnych, za rozwiązanie których Clay Mathematics Institute oferuje nagrodę w wysokości miliona dolarów. OpenAI poinformowało, że do rozwiązania problemu wykorzystało około 10 000 agentów sztucznej inteligencji pracujących równolegle przez około 88 godzin.

Według OpenAI, agenci korzystali z wewnętrznego modelu AI, który jest bardziej zaawansowany niż najnowszy model GPT-6 Astra. W trakcie pracy agenci wymienili około 2,7 miliona wiadomości i wygenerowali około 130 miliardów tokenów wyjściowych. Firma oszacowała, że koszt obliczeniowy takiego przedsięwzięcia wyniósłby kilka milionów dolarów, a według innych źródeł nawet około 10 milionów dolarów.

Opis problemu Navier-Stokes i zastosowana metodologia

Problem Navier-Stokes dotyczy równań opisujących ruch płynów, takich jak powietrze czy woda. Kluczowym pytaniem jest, czy rozwiązania tych równań pozostają gładkie, czy też mogą pojawić się osobliwości, w których prędkość płynu staje się matematycznie nieograniczona. Problem ten jest ściśle związany z opisem turbulencji, zjawiska trudnego do matematycznego ujęcia.

OpenAI rozpoczęło prace nad problemem 1 września 2026 roku, po usłyszeniu plotek o postępach w rozwiązaniu dwóch problemów milenijnych. Początkowo system AI zajmował się kilkoma zadaniami matematycznymi, a następnie skoncentrował się na problemie Navier-Stokes, gdy agenci niezależnie znaleźli rozwiązanie dla powiązanego zagadnienia z dynamiki płynów. Po wygenerowaniu rozwiązania, model GPT-6 Astra poświęcił około 17 godzin na jego formalną weryfikację.

Kontrowersje wokół ogłoszenia i kwestie praw autorskich

Ogłoszenie OpenAI wywołało kontrowersje związane z pracami dwóch matematyków: Tristana Buckmastera z New York University oraz Leventa Alpöge, zatrudnionego w firmie Anthropic, konkurenta OpenAI. Obaj badacze prowadzili badania nad podobnymi zagadnieniami z zakresu dynamiki płynów, korzystając intensywnie z modeli AI, w tym systemów OpenAI.

Buckmaster poinformował, że OpenAI zostało wcześniej powiadomione o ich postępach, a prace nad problemem Navier-Stokes przez OpenAI rozpoczęły się dopiero po tym, jak agenci AI niezależnie znaleźli rozwiązanie. Zwrócił uwagę, że kierunek badań OpenAI był bardzo podobny do ich własnych. Ponadto Buckmaster wyraził obawy dotyczące tego, czy dane z ich sesji w OpenAI Codex, modelu służącym do pisania kodu, mogły zostać wykorzystane przez OpenAI do przyspieszenia prac. OpenAI zaprzeczyło, aby miało dostęp do konkretnych danych badaczy, jednak nie wykluczyło, że anonimowe dane użytkowników mogły przyczynić się do poprawy modeli.

Spór dotyczy także kwestii autorstwa i praw do wyników badań. Według Buckmastera, OpenAI zasugerowało, że po publikacji ich wyników mógłby samodzielnie napisać artykuł dotyczący rozwiązania Navier-Stokes przez OpenAI, z pominięciem Alpöge ze względu na jego zatrudnienie w Anthropic. OpenAI badacz Sébastien Bubeck wyraził przeprosiny za sposób wyrażenia się w tej sprawie i zaznaczył, że nie chodziło o wykluczenie Alpöge z własnych badań, lecz o możliwą rewizję dowodu OpenAI.

OpenAI oświadczyło, że nie zamierza ubiegać się o nagrodę pieniężną od Clay Mathematics Institute za rozwiązanie problemu Navier-Stokes. Instytut nie skomentował jeszcze oficjalnie zgłoszonego dowodu.

Ogłoszenie OpenAI jest jednym z przykładów rosnącego wykorzystania zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji w badaniach matematycznych. Firma podkreśliła, że celem jest wspieranie naukowców w rozwoju badań i technologii, które przynoszą korzyści całej ludzkości.

Prace OpenAI nad problemem Navier-Stokes oraz towarzyszące im kontrowersje pokazują złożoność i wyzwania związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w zaawansowanych dziedzinach nauki, zwłaszcza w kontekście praw autorskich i etyki badawczej.