Gospodarka Iranu w recesji, spór o cieśninę Ormuz trwa

Produkt Krajowy Brutto (PKB) Iranu spadł o 10,1 proc. w okresie od końca marca do końca czerwca 2026 roku. Dane te pochodzą z Irańskiego Centrum Statystycznego i zostały przekazane przez agencję AFP. Spadek PKB nastąpił w trakcie trwającej wojny Iranu z USA i Izraelem, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku.

Inflacja w Iranie w sierpniu 2026 roku wzrosła o 69 proc. rok do roku. AFP podkreśliła, że oficjalne dane nie oddają w pełni skali gwałtownych wahań cen, zwłaszcza w przypadku żywności. Jednocześnie irańska waluta, rial, nadal traci na wartości względem walut obcych. W styczniu 2026 roku dolar amerykański kosztował na czarnym rynku 1,5 miliona riali, a w niedzielę przed publikacją danych około 2,3 miliona riali, według serwisów monitorujących nieoficjalne notowania walutowe.

Wpływ wojny i sankcji na gospodarkę Iranu

Wojna, która rozpoczęła się atakiem USA i Izraela, pogłębiła problemy gospodarcze Iranu, które już wcześniej obejmowały hiperinflację i deprecjację lokalnej waluty. W lipcu 2026 roku Międzynarodowy Fundusz Walutowy ocenił, że w bieżącym roku irański PKB skurczy się o 5,4 proc.

W czerwcu 2026 roku Iran i USA podpisały wstępne porozumienie w sprawie zakończenia konfliktu, jednak obie strony oskarżały się nawzajem o naruszenie umowy, a działania wojenne szybko wznowiono. Prezydent USA Donald Trump uzasadniał wojnę irańskim programem nuklearnym.

Spór o cieśninę Ormuz i jego konsekwencje

Kluczowym punktem spornym pozostaje strategiczna cieśnina Ormuz, przez którą przed wojną przepływało około 20 proc. światowego eksportu ropy naftowej i skroplonego gazu ziemnego. Od początku konfliktu Iran rości sobie prawo do kontroli nad tym szlakiem. W pierwszych dniach wojny zablokował cieśninę i zapowiedział pobieranie opłat od korzystających z niej statków. Wcześniej na tym szlaku obowiązywała pełna swoboda żeglugi.

W odpowiedzi na zablokowanie cieśniny Ormuz przez Teheran, Stany Zjednoczone nałożyły blokadę na irańskie porty, co poważnie utrudniło eksport ropy, który był już ograniczony przez międzynarodowe sankcje. Mohammad Bagher Ghalibaf, główny negocjator Iranu i przewodniczący parlamentu, powiedział cytowany przez AFP, że podczas wcześniejszej amerykańskiej blokady, trwającej od kwietnia do czerwca 2026 roku, Iran nie był w stanie wyeksportować „ani jednej baryłki ropy”.

Ghalibaf, mimo silnych związków z irańskim aparatem bezpieczeństwa, był latem 2026 roku oskarżany przez część środowisk konserwatywnych w kraju o nadmierne ustępstwa wobec USA w negocjacjach mających doprowadzić do zakończenia wojny.

Informacje te dotyczą wyzwań gospodarczych, z którymi zmaga się Iran w związku z trwającym konfliktem i sankcjami międzynarodowymi. Wysoka inflacja, spadek PKB oraz problemy z eksportem surowców energetycznych są elementami obecnej sytuacji ekonomicznej kraju.