Europejskie kraje podejmują różne działania w walce z wysokimi cenami paliw

Niemcy zapowiedziały wprowadzenie limitu cen paliw oraz obniżkę podatku energetycznego, aby złagodzić skutki wysokich cen benzyny i oleju napędowego. Chorwacja utrzymuje ceny diesla poniżej 2 EUR za litr, stosując obniżki akcyzy i regulacje maksymalnych cen. Austriackie władze wprowadziły tzw. „hamulec cen paliw”, który jest regularnie przedłużany.

Działania regulacyjne w Niemczech, Chorwacji i Słowenii

W Niemczech rząd federalny wraz z krajami związkowymi osiągnął wstępne porozumienie dotyczące dwóch głównych rozwiązań mających na celu obniżenie cen paliw. Pierwszym jest obniżka podatku energetycznego o 0,14 EUR na litr, która ma wejść w życie od 1 października i obowiązywać do 31 grudnia 2026 roku. Niższa podstawa opodatkowania ma skutkować obniżeniem ceny paliwa na stacjach o około 0,17 EUR na litr, uwzględniając również niższy VAT. Przewidywany ubytek dochodów budżetowych z tego tytułu wyniesie 2,5 mld EUR, z czego połowę pokryje budżet federalny, a drugą połowę budżety krajów związkowych. Obniżka podatku wymaga jeszcze formalnego zatwierdzenia w procesie legislacyjnym. Drugim planowanym rozwiązaniem jest wprowadzenie limitu cen, który ma wzorować się na belgijskim i luksemburskim modelu ustawowego ustalania maksymalnych cen paliw. Limit ten ma uwzględniać zmiany cen ropy oraz koszty transportu i dystrybucji. Szczegóły dotyczące formuły, wysokości limitu oraz warunków stosowania nie zostały jeszcze ostatecznie ustalone, a rozwiązanie ma wejść w życie najpóźniej 1 stycznia 2027 roku. 17 września litr benzyny w Niemczech kosztował 2,308 EUR, a litr oleju napędowego 2,471 EUR.

W Chorwacji państwo bezpośrednio ustala maksymalne ceny paliw, które są obliczane na podstawie średniej ceny bazowej paliwa kopalnego z poprzednich siedmiu dni. Od 22 do 28 września maksymalne ceny detaliczne wynosiły 1,74 EUR za litr benzyny oraz 1,91 EUR za litr oleju napędowego. Ograniczone są również marże sprzedawców, które wynoszą maksymalnie 0,1235 EUR za litr benzyny i 0,0945 EUR za litr oleju napędowego. Dodatkowo od 22 września chorwacki rząd obniżył akcyzę na olej napędowy o 0,03 EUR na litr, co za zgodą Komisji Europejskiej oznacza łączne obniżenie akcyzy o 0,10 EUR na litr poniżej minimalnego poziomu określonego w przepisach UE. Chorwacki minister finansów podkreślił, że obniżka VAT na paliwa nie jest obecnie rozważana, a rząd dąży do utrzymania ceny diesla poniżej 2 EUR za litr.

W Słowenii ceny benzyny i oleju napędowego są regulowane co tydzień. Paliwa są zwolnione z opłaty środowiskowej od emisji dwutlenku węgla oraz składki na zwiększenie efektywności energetycznej. Nowa metoda ustalania cen nie uwzględnia komponentów biopaliw w cenie zakupu. Akcyza została obniżona do 0,41759 EUR za litr benzyny i 0,33 EUR za litr oleju napędowego. Na dodatkową obniżkę akcyzy na diesla potrzebna jest zgoda Komisji Europejskiej. Ustalono także maksymalną marżę sprzedawców na poziomie 0,115 EUR na litr benzyny lub oleju napędowego. Obecnie w Słowenii litr oleju napędowego kosztuje 2,012 EUR, a litr benzyny 95-oktanowej 1,748 EUR.

Inne rozwiązania w Austrii i Włoszech

Austria od 1 kwietnia stosuje rozwiązanie określane jako „hamulec cen paliw”, które jest co miesiąc przedłużane i obecnie obowiązuje do końca września. Podatek od benzyny i oleju napędowego został obniżony o 0,019 EUR na litr, co wraz z efektem niższego VAT oznacza spadek ceny o około 0,0228 EUR na litr. W kwietniu skala obniżki wynosiła 0,05 EUR na litr. Przepisy gwarantują, że jeśli spadają międzynarodowe ceny referencyjne, obniżka musi szybko znaleźć odzwierciedlenie w cenach detalicznych paliw. Kontrola opiera się na porównywaniu cen sprzedaży z międzynarodowymi notowaniami. Średnie tygodniowe ceny w Austrii wynoszą 1,894 EUR za litr benzyny 95-oktanowej oraz 2,197 EUR za litr oleju napędowego, według danych z 14 września.

We Włoszech region Friuli-Wenecja Julijska oferuje mieszkańcom dopłaty do paliwa, aby ograniczyć tzw. turystykę paliwową. Włoski rząd koncentruje się na obniżaniu akcyzy, obecnie obejmującej wyłącznie olej napędowy. Tymczasowa obniżka akcyzy na olej napędowy obowiązywała od 18 do 25 września i wynosiła łącznie 0,122 EUR na litr, uwzględniając efekt niższego VAT. Od 26 września do 5 października 2026 roku obniżka została zmniejszona o połowę do 0,061 EUR na litr. Włoski rząd planuje również zniesienie opłaty od posiadania samochodu dla pojazdów o mocy do 80 kW od 2027 roku. Rozwiązanie to obejmie wszystkie motocykle oraz ponad 70 proc. samochodów poruszających się po Włoszech, co dotyczy około 14,5 mln pojazdów. Średnia cena paliw we Włoszech wynosi obecnie 2,156 EUR za litr benzyny oraz 2,34 EUR za litr oleju napędowego, przy czym na autostradach paliwo jest średnio o około 0,10 EUR na litr droższe.

W różnych krajach europejskich stosowane są zróżnicowane metody regulacji cen paliw, w tym obniżki podatków, ustalanie maksymalnych cen oraz ograniczanie marż sprzedawców. Warto zauważyć, że ceny paliw w Słowenii i Chorwacji należą do najniższych w Unii Europejskiej, a w Niemczech i Austrii podejmowane są działania mające na celu ograniczenie wzrostu cen na stacjach paliw.