Zmiany i wyzwania na polskim rynku pracy w 2026 roku

Polski rynek pracy w 2026 roku doświadcza istotnych zmian i wyzwań, które wpływają na jego funkcjonowanie i strukturę zatrudnienia. Wśród najważniejszych zjawisk znajdują się wzrost bezrobocia rejestrowanego, spadek liczby etatów w sektorze przedsiębiorstw oraz rosnąca liczba cudzoziemców zatrudnionych w Polsce. Dodatkowo, od sierpnia 2026 roku obowiązują nowe przepisy dotyczące legalizacji pracy obywateli wybranych państw w ramach ruchu bezwizowego.

Wprowadzenie nowych regulacji dla obywateli Kolumbii, Gruzji i Wenezueli

22 sierpnia 2026 roku weszło w życie rozporządzenie Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, które zmienia zasady wykonywania pracy w Polsce przez obywateli Kolumbii, Gruzji i Wenezueli w ramach ruchu bezwizowego. Zgodnie z nowymi przepisami, osoby te będą musiały oprócz zezwolenia na pracę uzyskać także wizę pracowniczą. Wyjątkiem są osoby, które posiadały zezwolenie na pracę i rozpoczęły zatrudnienie przed wejściem w życie rozporządzenia – mogą kontynuować pracę do końca okresu pobytu w ramach ruchu bezwizowego.

Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), w Polsce pracuje 23 177 Kolumbijczyków, 22 118 Gruzinów oraz 1 117 Wenezuelczyków. Ekspert Pracodawców RP Piotr Rogowiecki ocenił negatywnie te zmiany, wskazując na potrzebę cudzoziemców na polskim rynku pracy oraz trudności, jakie mogą pojawić się w związku z wydłużeniem procedur legalizacyjnych. Zauważył także, że liczba cudzoziemców podlegających ubezpieczeniom społecznym w Polsce stale rośnie – z 293,2 tys. w 2016 roku do 1,2 mln pod koniec 2025 roku. W ciągu dekady liczba Kolumbijczyków wzrosła niemal 144-krotnie, a Gruzinów 42-krotnie. Najliczniejszą grupę stanowią Ukraińcy – ponad 857 tys. osób.

Wzrost bezrobocia i spadek zatrudnienia w sektorze przedsiębiorstw

Dane Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej za lipiec 2026 roku pokazują wzrost stopy bezrobocia rejestrowanego do 5,9 proc., o 0,1 punktu procentowego więcej niż w czerwcu. Liczba zarejestrowanych bezrobotnych przekroczyła 907 tys. osób, co stanowi wzrost o 0,6 proc. w stosunku do poprzedniego miesiąca oraz o 9,2 proc. w porównaniu do lipca 2025 roku. W lipcu zarejestrowało się około 98,6 tys. nowych bezrobotnych, co jest wzrostem o 17,7 proc. względem czerwca, ale jednocześnie spadkiem o 9,1 proc. w porównaniu do lipca 2025 roku.

W tym samym czasie z rejestrów bezrobocia wyrejestrowano około 91,6 tys. osób, co jest spadkiem o 6,6 proc. w porównaniu z czerwcem, ale wzrostem o 22,8 proc. w porównaniu z lipcem 2025 roku. Liczba zgłoszonych do urzędów pracy ofert pracy wyniosła 37,8 tys., co stanowi wzrost o 8,2 proc. w porównaniu z czerwcem, ale spadek o 17,6 proc. w porównaniu do lipca 2025 roku.

W sektorze przedsiębiorstw przeciętne zatrudnienie w czerwcu 2026 roku wyniosło 6 375,3 tys. etatów, z spadkiem o 2,1 tys. etatów w porównaniu z majem oraz o 0,9 proc. w porównaniu z czerwcem 2025 roku. Od początku roku liczba etatów zmniejszyła się o 35 tys., a od stycznia 2023 roku ubyło prawie 155 tys. etatów w sektorze przedsiębiorstw. Przeciętne wynagrodzenie w sektorze korporacyjnym rośnie w tempie 5-6 proc. rocznie, podczas gdy w poprzednich latach dynamika ta była dwucyfrowa.

Aktywność zawodowa i strukturalne zmiany na rynku pracy

Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) Głównego Urzędu Statystycznego za pierwszy kwartał 2026 roku pokazuje, że liczba osób aktywnych zawodowo w Polsce wyniosła 17 817 tys., z czego 17 237 tys. stanowiły osoby pracujące, a 580 tys. bezrobotne. Liczba osób biernych zawodowo wyniosła 12 538 tys., z obniżką o 171 tys. w porównaniu z pierwszym kwartałem 2025 roku.

W latach 2010-2025 liczba pracujących wzrosła z 14,8 mln do 17,3 mln, a liczba biernych zawodowo spadła z 14,3 mln do 12,5 mln. Jednak od końca 2021 roku liczba pracujących przestała rosnąć. W tym samym czasie liczba cudzoziemców pracujących w Polsce wzrosła niemal dziesięciokrotnie, osiągając ponad 1,1 mln w 2025 roku, co stanowi wzrost o 7,2 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. Liczba pracujących Polaków zaczęła spadać, co jest związane z demografią i starzeniem się społeczeństwa.

Wśród osób biernych zawodowo w wieku produkcyjnym (3 665 tys.) najczęstszymi przyczynami bierności były nauka i podnoszenie kwalifikacji (33,4 proc.), choroba i niepełnosprawność (24,2 proc.) oraz obowiązki rodzinne (17,1 proc.). Emeryturę jako powód bierności wskazało 8,5 proc. osób, a osoby zniechęcone bezskutecznością poszukiwania pracy stanowiły 1,4 proc. tej grupy.

W Polsce nadal istnieje ponad 12-milionowa grupa osób nieaktywnych zawodowo, w tym ponad 311 tys. emerytów oraz 1,2 mln uczniów i studentów, którzy mogliby podjąć pracę w niepełnym wymiarze. Wśród biernych zawodowo jest także blisko 887 tys. osób w wieku produkcyjnym, które uważają się za zbyt chore lub niepełnosprawne, aby pracować.

W lipcu 2026 roku stopa bezrobocia rejestrowanego wzrosła do 5,9 proc., a liczba zarejestrowanych bezrobotnych przekroczyła 907 tys. osób. W sektorze przedsiębiorstw przeciętne zatrudnienie spadło o 0,9 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim. W tym samym czasie liczba cudzoziemców podlegających ubezpieczeniom społecznym w Polsce wzrosła do 1,2 mln, z czego najliczniejszą grupę stanowią Ukraińcy. Nowe przepisy dotyczące legalizacji pracy obywateli Kolumbii, Gruzji i Wenezueli wprowadziły obowiązek uzyskania wizy pracowniczej oprócz zezwolenia na pracę, co może wydłużyć procedury zatrudnienia tych osób.