Naukowcy postulują uproszczenie finansowania innowacji w Europie

Europa posiada silną naukę, ale wiele obiecujących pomysłów nie trafia na rynek z powodu skomplikowanego systemu finansowania innowacji. Eksperci z europejskiej sieci INPACT!, skupiającej ponad 120 badaczy i innowatorów z ponad 20 krajów, przeprowadzili analizę systemu wspierania badań i innowacji w Europie, koncentrując się na unijnym programie Horyzont Europa.

Droga od odkrycia naukowego do produktu lub firmy jest w Europie podzielona na wiele etapów, z osobnym pozyskiwaniem środków na każdy z nich. Naukowiec musi zdobywać finansowanie najpierw na badania, następnie na sprawdzenie praktycznego zastosowania odkrycia, a później na rozwój technologii i komercjalizację. Taki system wydłuża czas rozwoju pomysłów i pochłania energię zespołów.

Propozycje zmian w systemie grantów i finansowaniu projektów

Autorzy analizy zwrócili uwagę na przejście między grantami ERC Proof of Concept a programami Europejskiej Rady ds. Innowacji (EIC). Granty ERC Proof of Concept pozwalają osobom, które wcześniej otrzymały finansowanie Europejskiej Rady ds. Badań Naukowych (ERC), sprawdzić, czy ich odkrycia mają potencjał praktyczny lub komercyjny. Programy EIC mają następnie wspierać dalszy rozwój. Zdaniem ekspertów droga między tymi systemami jest mało płynna i wymaga przechodzenia przez kolejne procedury oraz oceny. Proponują, aby granty ERC Proof of Concept znalazły się pod zarządzaniem EIC.

Eksperci zwrócili także uwagę na finansowanie bardzo wczesnych i ryzykownych projektów technologicznych, które obecnie wspierane są m.in. przez programy EIC Pathfinder i EIC Transition, dysponujące łącznym rocznym budżetem około 500 mln euro. Według autorów to zbyt małe środki. Postulują inwestowanie w przełomowe pomysły, nawet jeśli na początku nie wiadomo, czy zakończą się sukcesem. Osoby zarządzające tymi programami powinny mieć większą swobodę w prowadzeniu i wspieraniu obiecujących projektów. Proponowane rozwiązanie jest częściowo wzorowane na amerykańskich agencjach finansujących badania wysokiego ryzyka.

Zmiany w ocenie kariery naukowej i wsparcie innowacji na uczelniach

Autorzy analizy wskazują, że zmiana sposobu przyznawania grantów nie wystarczy. Postulują również zmiany na uniwersytetach. Obecnie kariera akademicka oceniana jest przede wszystkim na podstawie działalności naukowej, takiej jak publikacje, cytowania i zdobywanie grantów. Proponują, aby większe znaczenie miała aktywność związana z innowacjami i przedsiębiorczością.

Badacz, który chce opatentować wynalazek, rozpocząć współpracę z przemysłem albo założyć firmę typu spin-off, nie powinien być zmuszony do wyboru między działalnością biznesową a dalszą karierą akademicką. Uczelnie powinny usprawnić zarządzanie własnością intelektualną, ułatwiać patentowanie wynalazków oraz zapewniać badaczom lepszy dostęp do mentorów z doświadczeniem w biznesie.

Eksperci postulują także, aby krajowe instytucje inwestujące w badania zobowiązały się do wieloletniego wspierania wysoko ocenionych projektów, które nie otrzymały finansowania w budżecie unijnym. Punktem wyjścia mógłby być istniejący już Seal of Excellence, czyli certyfikat jakości przyznawany przez Komisję Europejską przedsięwzięciom, które bardzo dobrze przeszły unijną ocenę, ale nie dostały finansowania. Obecnie certyfikat ten może ułatwić zdobycie pieniędzy z innych źródeł, a autorzy chcieliby, aby takie wsparcie było łatwiej dostępne i długoterminowe.

W publikacji zaznaczono, że Europa dobrze radzi sobie w branżach takich jak motoryzacja czy produkcja maszyn, ale jest słabsza w rozwijających się dziedzinach, między innymi sztucznej inteligencji i biotechnologii. Proponowane zmiany dotyczą uporządkowania drogi od odkrycia naukowego do praktycznego zastosowania, a autorzy tekstu wskazują, że może to sprawić, iż większa część pomysłów powstających w europejskich laboratoriach pozostanie w Europie.