GPW wprowadza system WATS – rewolucja technologiczna i zmiany dla inwestorów

Warszawska Giełda Papierów Wartościowych (GPW) przygotowuje się do wdrożenia nowego systemu transakcyjnego WATS, który zastąpi dotychczasowy system UTP. Zmiana ta ma nastąpić 5 października 2026 roku i będzie największą modernizacją infrastruktury transakcyjnej w ponad trzydziestoletniej historii GPW. WATS zapewni pięciokrotny wzrost wydajności oraz znaczną redukcję opóźnień w przetwarzaniu zleceń.

Nowa technologia i zmiany w funkcjonowaniu rynku

System WATS został opracowany przez polskich inżynierów i programistów jako autorskie rozwiązanie, które zastąpi licencjonowany system UTP, działający od kwietnia 2013 roku na bazie licencji od NYSE Euronext. WATS jest platformą modułową, co umożliwia jej rozbudowę zgodnie z potrzebami rynku.

Przepustowość nowego systemu wzrośnie pięciokrotnie, osiągając zdolność do przetworzenia 100 000 zleceń na sekundę, podczas gdy dotychczasowy system UTP obsługiwał 20 000 operacji na sekundę. Opóźnienia w przesyle i przetwarzaniu dyspozycji zostaną zredukowane z 650 mikrosekund do 50 mikrosekund przy obciążeniu około 40 000 operacji na sekundę.

Główne centrum danych zostanie przeniesione do Equinix, co ma ułatwić globalnym brokerom i funduszom HFT bezpośrednie podłączanie się do polskiego rynku.

WATS wprowadza zmiany w strukturze sesji giełdowych. Fazy „przed otwarciem” i „otwarcie” zostaną połączone w „fazę aukcji otwarcia”, a fazy „przed zamknięciem” i „zamknięcie” w „fazę aukcji zamknięcia”. Najważniejszą nowością będzie losowy moment otwarcia i zamknięcia notowań ciągłych, wyznaczany przez algorytm w sposób nieprzewidywalny dla każdego waloru w 30-sekundowym oknie.

Podczas faz aukcji otwarcia, zamknięcia oraz równoważenia rynkowego pełny arkusz zleceń nie będzie publikowany. Zamiast tego inwestorzy otrzymają zbiorcze parametry, takie jak Teoretyczny Kurs Otwarcia (TKO), Teoretyczny Wolumen Otwarcia (TWO) oraz skumulowaną sumę zleceń na poziomie TKO. W przypadku braku możliwości wyznaczenia TKO, giełda ujawni jedynie najlepszą cenę kupna i sprzedaży wraz z odpowiadającymi wolumenami.

System automatycznie rozszerzy limity cenowe i rozpocznie fazę równoważenia, jeśli kurs instrumentu przekroczy statyczne ograniczenia wahań. Wstrzymanie handlu będzie trwało 60 sekund dla spółek z indeksu WIG20 oraz notowań jednolitych, 120 sekund dla walorów z mWIG40, funduszy ETF, ETN i certyfikatów, oraz 300 sekund dla pozostałych akcji i obligacji. Automatyczne przesunięcie limitów może nastąpić tylko raz, a kolejne przekroczenia będą podlegały kontroli Przewodniczącego Sesji.

Zmiany w typach zleceń i obowiązki inwestorów

W nowym systemie znikną zlecenia typu PEG oraz warunek Minimalnej Wielkości Wykonania (MWW). Zlecenia bez limitu ceny, czyli Po Każdej Cenie (PKC) oraz Po Cenie Rynkowej (PCR), nie będą mogły wisieć bezterminowo w arkuszu. W fazie notowań ciągłych i dogrywce zlecenia PKC i PCR muszą być składane z warunkiem natychmiastowej realizacji – Wykonaj i Anuluj (WIA) lub Wykonaj lub Anuluj (WLA). Niezrealizowana część takich zleceń będzie natychmiast usuwana.

W fazach aukcji zlecenia PKC i PCR będą wymagały oznaczenia jako Ważne na Fixing (WNF) lub Ważne na Zamknięcie (WNZ). Zlecenia z Wielkością Ujawnioną (WUJ) będą uwzględniały pełny wolumen zlecenia ukrytego w algorytmie TKO i TWO, co wpłynie na wyceny przedotwarciowe.

Zlecenia STOP zyskają możliwość aktywacji od kursu wyznaczonego na zamknięciu sesji, dzięki czemu będą mogły uczestniczyć w dogrywce. Dogrywka będzie dostępna tylko dla walorów z wyznaczonym kursem zamknięcia, a zlecenia z dowolnym limitem, które nie zostaną zrealizowane na kursie zamknięcia, zachowają pierwotną wartość limitu następnego dnia.

Funkcja manualnego potwierdzania zleceń (POD) zostanie całkowicie usunięta, a ochronę przed błędami grubego palca zapewnią automatyczne ramki cenowe na poziomie ±40% dla WIG20 oraz ±50% dla pozostałych walorów.

Ważnym aspektem jest anulowanie wszystkich aktywnych zleceń inwestorskich zarejestrowanych w systemie UTP po zakończeniu sesji w piątek, 2 października 2026 roku. Inwestorzy, którzy chcą uczestniczyć w handlu od poniedziałku 5 października, muszą złożyć nowe dyspozycje. Proces migracji nie wymaga dodatkowych formalności prawnych ani aneksowania umów.

W związku z wdrożeniem WATS, w weekend 3–4 października 2026 roku serwisy eMakler i mInwestor w mBanku oraz PKO supermakler będą wyłączone w celu przeprowadzenia prac technicznych.

W pierwszym tygodniu po wdrożeniu może wystąpić utrudnienie w handlu na rynkach zagranicznych. Środki ze sprzedaży akcji na GPW dokonanej w ostatnich dniach przed migracją nie będą mogły automatycznie pokrywać nowych zakupów na giełdach zagranicznych w okresie od 5 do 10 października, co wymaga wcześniejszego zabezpieczenia odpowiedniego salda gotówkowego.

Wdrożenie systemu WATS jest efektem wieloletnich prac i testów, które kilkukrotnie przesuwały datę uruchomienia. Ostateczny termin 5 października 2026 roku został ustalony po pomyślnym przejściu wszystkich testów. System ten ma zapewnić stabilność i wydajność, które mają sprostać rosnącym wymaganiom rynku kapitałowego w Polsce.

Wprowadzenie WATS wiąże się z istotnymi zmianami dla inwestorów i domów maklerskich, zarówno pod względem technicznym, jak i organizacyjnym. Nowy system eliminuje niektóre typy zleceń, zmienia zasady ich składania oraz wprowadza losowość w momentach otwarcia i zamknięcia notowań, co ma wpływ na sposób prowadzenia obrotu na GPW.