Forum Ekonomiczne w Karpaczu 2026: wyzwania demograficzne, inwestycje i cyfryzacja

35. Forum Ekonomiczne w Karpaczu odbyło się w dniach 8–10 września 2026 roku, gromadząc przedstawicieli administracji państwowej, sektora prywatnego, nauki oraz organizacji pozarządowych. Wydarzenie przebiegało pod hasłem „Architektura nowego porządku – stabilność w czasach zmian”. Obrady miały na celu podsumowanie sytuacji makroekonomicznej w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, ocenę wpływu przemian geopolitycznych na łańcuchy dostaw oraz identyfikację wyzwań związanych z cyfryzacją, transformacją energetyczną i zmianami demograficznymi.

W ramach Forum zaprezentowano wspólny Raport Szkoły Głównej Handlowej (SGH) i Forum Ekonomicznego, który od 2020 roku jest corocznym opracowaniem dotyczącym najważniejszych zagadnień społeczno-gospodarczych. Raport powstał dzięki współpracy SGH z Fundacją Instytut Studiów Wschodnich i obejmuje analizy ekspertów oraz badania naukowe.

Demografia i model wzrostu gospodarczego

Raport SGH podkreśla, że dotychczasowe przewagi konkurencyjne państw Europy Środkowo-Wschodniej, oparte na niskich kosztach pracy i wysokiej wykwalifikowalności kadr, ulegają wyczerpaniu. Proces konwergencji dochodowej napotyka bariery strukturalne, z których najważniejszą jest niekorzystna tendencja demograficzna.

Zmiany w strukturze wiekowej ludności obejmują stały spadek wskaźnika dzietności oraz wzrost udziału osób w wieku poprodukcyjnym. W efekcie zasoby siły roboczej ulegają zmniejszeniu. Zjawisko to staje się realnym ograniczeniem dla rozwoju mocy produkcyjnych i usługowych w wielu sektorach.

Utrzymanie tempa wzrostu PKB wymaga zmiany modelu gospodarczego z ilościowego na jakościowy. Konieczne jest zwiększanie wydajności pracy poprzez inwestycje w kapitał trwały, automatyzację, cyfryzację oraz innowacje procesowe.

Raport analizuje także strukturę zatrudnienia i wskazuje na potrzebę aktywizacji zawodowej grup dotychczas mniej obecnych na rynku pracy, zwłaszcza osób w wieku przedemerytalnym. Zatrzymanie ich w aktywności zawodowej wymaga zmian w ochronie zdrowia, dostosowania stanowisk pracy oraz rozwoju programów kształcenia ustawicznego.

W zakresie kompetencji cyfrowych raport zauważa, że poziom nasycenia gospodarek nowoczesnymi technologiami rośnie szybciej niż umiejętności ich wykorzystania przez pracowników. Luka kompetencyjna wymaga inwestycji w przekwalifikowanie (reskilling) i podnoszenie kwalifikacji (upskilling), co ma umożliwić płynne przechodzenie pracowników z sektorów tradycyjnych do branż o wyższej wartości dodanej.

Inwestycje infrastrukturalne, sektor transportowy i transformacja energetyczna

Forum poświęciło uwagę rozwojowi infrastruktury transportowej i logistycznej, która wpływa na integrację państw regionu z globalnymi łańcuchami dostaw. W 2027 roku planowane są nakłady finansowe na poziomie 103 mld zł na realizację i modernizację infrastruktury drogowej, co ma umożliwić dokończenie kluczowych dróg ekspresowych i autostrad oraz przyspieszenie budowy obwodnic miejscowości o dużym natężeniu ruchu tranzytowego.

W segmencie transportu szynowego prognozuje się, że w 2026 roku liczba pasażerów przewiezionych przez operatorów kolejowych w Polsce osiągnie 500 mln osób, z czego około 100 mln przypadnie na PKP Intercity. W ramach modernizacji taboru PKP Intercity zawarło umowę z firmą Newag na dostawę 32 lokomotyw elektrycznych o wartości ponad 775 mln zł, mających na celu zwiększenie niezawodności i prędkości połączeń oraz ograniczenie emisji zanieczyszczeń.

W dyskusjach poruszano także kwestie uproszczenia procedur administracyjnych, w tym pozwoleń budowlanych dla inwestycji liniowych oraz deregulacji wybranych przepisów branżowych. Omówiono także regulacje umożliwiające młodzieży w wieku 17 lat ubieganie się o prawo jazdy pod nadzorem dorosłych opiekunów, co ma wpłynąć na mobilność młodych ludzi w rejonach słabiej skomunikowanych transportem zbiorowym.

W obszarze energetyki debatowano nad zapewnieniem stabilnych i konkurencyjnych cenowo dostaw energii dla przemysłu i gospodarstw domowych. Transformacja w kierunku źródeł niskoemisyjnych wymaga dużych nakładów kapitałowych oraz przebudowy infrastruktury przesyłowej.

Podkreślano konieczność przyspieszenia inwestycji w odnawialne źródła energii, takie jak fotowoltaika oraz lądowa i morska energetyka wiatrowa, równocześnie z rozbudową stabilnych źródeł podstawowych systemu energetycznego. Omawiano przygotowania do realizacji projektów wielkoskalowej energetyki jądrowej oraz wdrożenia małych reaktorów modułowych (SMR).

Eksperci zwracali uwagę na ograniczenia wynikające z przepustowości i elastyczności sieci dystrybucyjnych i przesyłowych, które utrudniają przyłączanie nowych mocy OZE i zwiększają ryzyko wyłączeń operacyjnych. Wskazywano na potrzebę priorytetowego traktowania inwestycji w modernizację linii energetycznych oraz wielkoskalowych magazynów energii.

W kontekście cyfryzacji omawiano wykorzystanie internetu rzeczy (IoT), zaawansowanej analityki danych oraz automatyzacji w zarządzaniu zużyciem energii. Te rozwiązania generują oszczędności operacyjne. Przedstawiciele przemysłu ciężkiego i chemicznego podkreślali, że optymalizacja procesowa nie zastąpi dostępu do taniej energii elektrycznej, która jest istotna dla konkurencyjności eksportowej państw regionu CEE.

Forum poruszyło również tematykę sektora finansowego i rynku pożyczkowego. Dyskutowano o dostosowaniu instytucji finansowych do zmieniających się wymogów prawnych, unijnych dyrektyw oraz preferencji konsumentów. Omówiono konsekwencje nowelizacji przepisów zwiększających ochronę konsumentów, w tym wyzwania operacyjne związane z oceną zdolności kredytowej i wymogami informacyjnymi.

Przedstawiciele sektora zwrócili się do regulatorów rynku z apelem o zachowanie stabilności regulacyjnej, postulując odpowiednie vacatio legis, przewidywalność decyzji nadzorczych oraz ochronę przed nadmiernym usztywnieniem wymogów, które mogłoby ograniczyć dostęp do kredytu dla osób o niższych dochodach.

W ramach Forum Ochrony Zdrowia omawiano wyzwania systemu opieki medycznej, jego finansowanie oraz wdrażanie innowacji. Szczególną uwagę poświęcono zastosowaniu algorytmów sztucznej inteligencji w praktyce klinicznej, obejmujących medycynę obrazową, systemy wspomagania decyzji klinicznych oraz automatyzację dokumentacji medycznej.

Podkreślano potrzebę stworzenia ram prawnych i etycznych dotyczących odpowiedzialności za decyzje podejmowane z udziałem AI oraz zapewnienia bezpieczeństwa danych medycznych.

W dyskusjach o zdrowiu publicznym analizowano wpływ chorób cywilizacyjnych, takich jak nadwaga, otyłość i zaburzenia metaboliczne, na rynek pracy i wydajność gospodarki. Wskazywano na konieczność zaangażowania sektora prywatnego w realizację programów profilaktycznych w miejscach pracy, obejmujących konsultacje dietetyczne, dofinansowanie aktywności fizycznej oraz badania okresowe.

Forum Ekonomiczne w Karpaczu 2026 zgromadziło szeroki zakres tematów, od demografii i rynku pracy, przez inwestycje infrastrukturalne i energetyczne, po innowacje w ochronie zdrowia i regulacje finansowe. Wydarzenie stanowiło platformę wymiany wiedzy i doświadczeń między różnymi sektorami, uwzględniając aktualne wyzwania społeczno-gospodarcze regionu.